Ikram, gepromoveerd arts met een achtergrond in tropengeneeskunde en sociale geneeskunde, windt er geen satijnen doekjes om. De Wet Verbetering Poortwachter - bedoeld om zieke werknemers sneller aan het werk te helpen - heeft volgens hem een bureaucratisch monster gecreëerd. Onbedoeld, onnodig, en ontzettend onwenselijk. "Iedere zieke werknemer doorloopt nu hetzelfde proces. Maakt niet uit of je COPD hebt of een conflict met je leidinggevende. Je gaat door dezelfde wasstraat. In die wasstraat worden stapels documenten gegenereerd en een oneindig aantal vinkjes gezet, maar de impact blijft onderbelicht. We zijn als sector vooral heel erg bezig met dingen juist doen. Terwijl bijna niemand bezig is met de juiste dingen doen. Het resultaat? Een keten van wantrouwen. Het UWV controleert de verzekeringsarts, die de bedrijfsarts controleert. En iedereen is bang om risico's te nemen, want dan wordt de werkgever nerveus. Iedereen gedraagt zich defensief. Niemand denkt meer autonoom na. Men volgt gewoon het proces."

De 80%-ontdekking

Wat Ikram in de praktijk ziet, schuurt met het systeem. "Ik schat dat 80% van mijn werk coaching is. Geen medicijnen, geen verwijzingen, maar ‘gewoon’ mensen weer in beweging krijgen. Dat werkt, want veel ziektegevallen hangen samen met coping.” Een voorbeeld? "Ik heb mensen met kanker in mijn spreekkamer die gewoon werken. Die vinden dat fijn, het geeft structuur en zingeving. Maar ik zie ook mensen met lichte spanningsklachten die stellen dat hun hele leven op z'n kop staat. En daar door hun omgeving vaak in worden bevestigd. Dat is geen ziekte. Dat is coping. En bij coping kun je coachen. Niet omdat we de klachten van die mensen niet serieus nemen, dat doen we absoluut, maar om ze een nieuw, positief perspectief te bieden.”

Geen eenrichtingverkeer

Die coaching richt zich niet alleen op werknemers. "Leidinggevenden zijn vaak doorgegroeid omdat ze technisch goed waren. Niet per se omdat ze ‘geboren’ people managers zijn. Wij als artsen zijn getraind in gespreksvaardigheden. Die kennis is overdraagbaar. Dus dan bel je zo'n leidinggevende en zeg je: hoe zou jij dat gesprek insteken? Welke vragen zou je stellen? Het doel is om een fundamenteel andere relatie tussen arts en organisatie te bereiken. Niet transactioneel - de werkgever stelt een vraag, de arts beantwoordt 'm en we zetten samen een vinkje - maar faciliterend en adviserend. Ik heb jouw input nodig voor een goed consult. En jij hebt mijn ondersteuning nodig om de regie te pakken over het herstel van je medewerker. Die wisselwerking, dát is waar we een groot verschil maken."

De grote arbodiensten hustle

Ikram is niet mals over hoe sommige grote arbodiensten het spel spelen. "Die hebben tegen werkgevers gezegd: het is allemaal retencomplex, je krijgt gedoe met het UWV als je je zaakjes niet op orde hebt, dus besteed het allemaal maar aan ons uit. En dan gebruiken ze bewust jargon en technische termen zodat die HR-mensen denken: oké, zij snappen het. Maar ondertussen is er een verarming ontstaan. Organisaties die alles uitbesteden, hebben geen enkele arbo-kennis meer in huis. En na verloop van tijd komen ze erachter dat uitbesteden bar weinig heeft opgeleverd. Want ja, alle vinkjes zijn keurig gezet, maar het verzuim blijft op hetzelfde niveau hangen ” Intussen groeit het probleem. Ikram wijst op een trend die hem persoonlijk raakt: "Als je kijkt naar de data, dan zie je een enorme piek van mensen tussen dertig en veertig die in de WIA belanden. In de sectoren met de grootste personeelstekorten, zoals zorg en onderwijs. En we weten: als iemand eenmaal een WIA-uitkering heeft, komt die er bijna niet meer vanaf. Dat is een schande. We hebben die mensen keihard nodig en we verliezen ze.”

Overbodig als missie

De Phlox filosofie klinkt als een paradox: een arbodienst die zichzelf overbodig wil maken. "Klanten vinden het heerlijk," lacht Ikram. "Die denken: die mensen kosten me me geld, dus hoe minder ik ze nodig heb, hoe beter. Voor artsen is het soms wel wat spannend. Maar het dwingt ze wel om creatief en preventief te denken, om kritisch naar hun eigen rol te kijken. Hoe zorg ik ervoor dat ik niet alle aapjes op mijn schouder hoef mee te dragen, maar dat ik mensen versterk in hun eigen regie?" Concreet betekent dat: de regie expliciet beleggen bij werkgever én werknemer. De arts als coach die zichzelf steeds een beetje meer overbodig maakt. En technologie die het saaie werk overneemt.” Om die ambitie dichterbij te brengen, ontwikkelde Phlox een AI-platform dat onder andere de volledige administratie na een consult reduceert van tien minuten naar één. "Zodat de arts kan doen waar 'ie goed in is: scherpe gesprekken voeren, uitdagen, creatieve oplossingen bedenken." Of dat naïef is? Ikram denkt van niet. "De komende tien jaar gaat 75% van de bedrijfsartsen met pensioen. Continue begeleiding zoals we die nu kennen, is straks gewoon geen optie meer. Dus dit is het ideale – en enige - moment om te ontdekken hoe het anders kan. Het alternatief is wachten tot het systeem instort. Wij kiezen liever voor optie één. Al was het maar omdat van empowerment nog nooit iemand slechter is geworden."